WKC
Login
Hasło
  Zarejestruj
Ankieta
Czy masz problemy z poszukiwaniem partnera biznesowego do realizacji innowacyjnych pomysłów?
 
 
Lokalizacja:   Potencjał klastrów
drukuj
Wstecz

Potencjał klastrów

Klastry przemysłowe a regionalne systemy innowacyjne

Innowacyjność ma kluczowe znaczenie dla klastrów - determinuje ich międzynarodową konkurencyjność. Klastry innowacyjne mogą stać się motorami rozwoju danego kraju. Innowacyjne klastry różnią się od tradycyjnych lokalnych systemów produkcyjnych tym, że istotne jest tam partnerstwo i współpraca nie tylko między firmami, ale także między firmami i światem nauki i badań. Instytuty badawcze oraz uniwersytety są więc w takich klastrach istotnymi podmiotami, które wchodzą w sieci powiązań i interakcje ze współpracującymi między sobą przedsiębiorstwami danego systemu produkcyjnego. O takich klastrach często się mówi, że stanowią one lokalne systemy innowacyjne.

 

Koncepcja systemu innowacyjnego stanowi nowe podejście do problematyki innowacji przekładające obserwacje o nieliniowości i sieciowości procesu innowacyjnego na funkcjonowanie gospodarki. Koncepcja ta postrzega gospodarkę jako sieć wzajemnie powiązanych podmiotów gospodarczych i instytucji warunkującą zajście synergicznych efektów współpracy. Dlatego też poza instytucjami generującymi wiedzę i innowacje jak przedsiębiorstwa, sfera badawczo-rozwojowa czy instytucje pośredniczące w transferze innowacji dostrzega ona znaczenie różnorakich interakcji zachodzących między nimi. System innowacyjny powinien być więc rozumiany jako kompleks instytucji i łączących je powiązań, dzięki którym dana gospodarka stanowi sprawny mechanizm generowania i dyfuzji wiedzy.

 

OECD wyróżniła cztery formy powiązań w systemie innowacyjnym:

- powiązania przedsiębiorstwo-przedsiębiorstwo, w tym powiązania z komercyjnymi wiedzochłonnymi usługami dla biznesu (np. wspólna działalność B+R, wspólne produkty, patenty),
- powiązania przedsiębiorstwo - sfera nauki i badań oraz publiczne instytucje transferu technologii (wspólna działalność B+R),
- rynkowy transfer technologii tj. dyfuzja wiedzy i innowacji drogą np. zakupu maszyn, urządzeń, licencji (wydatki pośrednie na B+R),
- mobilność pracowników oraz transfer wiedzy ukrytej, nieutożsamionej;

 

Badania nad innowacyjnością przedsiębiorstw przeprowadzone w ramach Community Innovation Survey w państwach Unii Europejskiej dowiodły, że znacznie więcej interakcji i współpracy zachodzi między elementami systemu innowacyjnego na poziomie regionalnym. Jednocześnie większość regionów tworzy odrębną politykę i strategię proinnowacyjną wpływając tym samym na zachowania innowacyjne firm i innych elementów systemu na swoim terenie.

 

Narodowe systemy innowacyjne składają się z systemów regionalnych. Za regionalne systemy innowacyjne uznaje się zazwyczaj systemy wyodrębnione administracyjnie. Regiony takie powinny być wyznaczane na bazie historycznie ukształtowanego poczucia tożsamości regionalnej, czy uwarunkowań geograficznych. Administracyjny, regionalny system innowacji będzie się pokrywał z rzeczywistym systemem regionalnym jeśli o wiele więcej interakcji będzie zachodzić między elementami tego systemu niż między elementami systemu i elementami znajdującymi się poza tym systemem. Często kumulacja współzależności nie pokrywa się z granicami administracyjnymi. Jednocześnie, w ramach poszczególnych regionalnych systemów innowacji, możliwe jest występowanie podsystemów czy też "biegunów innowacji" gdzie szczególnie silne są współzależności łączące skoncentrowane przestrzennie podmioty i instytucje. Tymi biegunami innowacji są klastry innowacyjne.

 

Klastry to systemy innowacyjne oparte głównie o transfer wiedzy w oparciu o bezpośrednie kontakty ludzi. Dla tego rodzaju przepływu wiedzy bardzo ważna jest bliskość geograficzna. Stąd w porównaniu do regionalnych i narodowych systemów innowacyjnych intensywność dyfuzji wiedzy poprzez mobilność pracowników będzie największa w klastrach. W przeciwieństwie do analiz poświęconych narodowym systemom innowacyjnym w analizach klastrów zwraca się mniejszą uwagę na aspekty instytucjonalne, bardziej koncentrując się na przedsiębiorstwach i ich innowacyjności. Innowacyjność przedsiębiorstw może być najbardziej efektywnie wspierana przez władze lokalne i regionalne, które mogą tworzyć takie instytucje jak inkubatory przedsiębiorczości, parki technologiczne czy fundusze poręczeniowe. Na poziomie lokalnym też najbardziej efektywny może być dialog przemysłu, nauki i władz publicznych, których współdziałanie jest niezwykle ważne w pobudzaniu innowacji.

 

Innowacyjne klastry to systemy powiązane z międzynarodową bazą wiedzy - globalna otwartość klastrów stanowi kluczowy element ich sukcesu. Jednocześnie innowacyjne klastry to nie tylko klastry wysokotechnologiczne. Pim den Hertog współredaktor dwuczęściowego raportu OECD na temat innowacyjnych klastrów (Boosting Innovation - The Cluster Approach z 1999 roku oraz Innovative Clusters z 2001 roku) zwraca uwagę na konieczność uznawania za innowacyjne także klastrów nisko i średniotechnologicznych, które odnoszą międzynarodowe sukcesy, często m.in. dzięki wysokotechnologicznym innowacjom procesowym jakie stosują. Innowacyjności tradycyjnych klastrów sprzyjają też nie tylko nowe technologie, ale też takie aspekty jak finansowanie i wzornictwo. Ponadto historia i kultura mają ogromne znaczenie w wykształceniu charakterystyk danego klastra. Z badań OECD wynika bowiem, że każdy kraj posada własny zestaw specyficznych klastrów, a nawet w poszczególnych państwach klastry oparte o ten sam sektor mogą się różnić - np. w Anglii zdiagnozowano trzy typy klastrów ICT (Infromation and Communication Technology).

 

Innowacyjne klastry w państwach posiadających długoletnią tradycję rozwoju w oparciu o lokalne systemy produkcyjne jak Włochy są głównie wynikiem lokalnej, oddolnej, prywatnej inicjatywy nie działań rządów. Dopiero w ostatnim czasie władze publiczne zaczynają stosować instrumenty mające zwiększyć współpracę między dystryktami przemysłowymi a innymi lokalnymi podmiotami, głównie z sektora nauki i badań. Wymaga to jednak także pro rynkowego nastawienia uczelni i jej docierania do małych przedsiębiorstw. Rozprzestrzenianiu się wiedzy z uczelni do gospodarki sprzyja m.in. sieciowa organizacja. Politechnika Mediolańska, przykładowo, posiada oddziały w różnych miejscowościach w całym regionie tj. Lombardii. W państwach słabiej rozwiniętych jak np. Meksyk często ze względu na brak inicjatywy prywatnej wynikającej z obawy przed kooperacją przy niskiej chłonności rynku próbuje się inspirować powstawanie klastrów odgórnie tj. przez tworzenie publicznych lokalnych instytucji mających na celu stymulowanie innowacji i współpracy. Powstanie klastrów może też być zainspirowane przez silny uniwersytet, który przyjmuje politykę tworzenia sieci z lokalnymi przedsiębiorstwami. W ten sposób powstał np. mikroelektroniczny klaster Aix-Rousset we Francji.

 

Innowacyjne klastry jak np. powszechnie znana Dolina Krzemowa (ang. Sillicon Valley) są bardzo wrażliwe na zmiany koniunktury. Klastry takie cechują się wyższą stopą wzrostu niż inne systemy produkcyjne w okresie koniunktury, ale w okresie załamania także szybciej słabną, a to osłabienie jest bardziej bolesne jak pokazał kryzys w branży komputerowej i w Dolinie Krzemowej jaki nastąpił po 2000 roku. Oznacza to, że innowacyjne, a szczególnie wysokotechnologiczne, dotychczas głównie rosnące klastry, muszą wykształcić specyficzne mechanizmy dostosowania do zmian koniunkturalnych.

 

Większość klastrów wysokotechnologicznych stanowi lokalne systemy innowacyjne. Wynika to ze specyfiki przemysłów wysokotechnologicznych, które cechują się najwyższym udziałem wydatków na badania i rozwój w przychodach. Ponadto są to branże stosunkowo nowe, a więc oparte na innowacjach. Przemysły wysokotechnologiczne cechują też bardziej intensywne powiązania ze sferą badawczo-rozwojową niż przemysły tradycyjne. Według wspólnych badań IBnGR i Gazety Wyborczej z 2001 roku 75 proc. ankietowanych polskich firm wysokotechnologicznych współpracuje ze sferą badawczo-rozwojową. Jest to znacznie więcej niż np. odsetek ogółu firm z województwa pomorskiego zbadanych przez IBnGR w 2000, gdzie intensywną współpracę ze sferą badawczo-rozwojową zadeklarowało zaledwie kilkanaście procent firm. Jeszcze mniejszy odsetek ogółu polskich małych i średnich przedsiębiorstw współpracuje ze sferą nauki - w 2001 roku taka współpraca dotyczyła zaledwie około 10% polskich MSP.


Wojnicka E.

Informacja pochodzi z serwisu:

http://www.klastry.pl/index_tresc.php?plik_tresc=main/artykul_tresc.php&id=1

Subskrypcja
Jeżeli chcesz otrzymywać od nas informacje o nowościach w serwisie, podaj nam e-mail.
0e-mail
 
Fundusze strukturalne

Projekt "Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo - badawczych oraz przedsiębiorstw" realizowany jest w ramach Działania 2.6 "Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy" Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Projekt w 75% współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej - Europejskiego Funduszu Społecznego oraz w 25% z krajowych środków publicznych - budżetu państwa.

Realizacja: ideo